NCERT Solutions
Class 12 • Maths • Ex 2.2Let $x = \sin\theta$. Then $\theta = \sin^{-1}x$.
RHS: $\sin^{-1}(3x – 4x^3)$
$$ = \sin^{-1}(3\sin\theta – 4\sin^3\theta) $$Using the identity $\sin 3\theta = 3\sin\theta – 4\sin^3\theta$:
$$ = \sin^{-1}(\sin 3\theta) $$ $$ = 3\theta $$Substitute $\theta = \sin^{-1}x$ back:
$$ = 3\sin^{-1}x $$ $$ = \text{LHS} $$Let $x = \cos\theta$. Then $\theta = \cos^{-1}x$.
RHS: $\cos^{-1}(4x^3 – 3x)$
$$ = \cos^{-1}(4\cos^3\theta – 3\cos\theta) $$Using identity $\cos 3\theta = 4\cos^3\theta – 3\cos\theta$:
$$ = \cos^{-1}(\cos 3\theta) $$ $$ = 3\theta $$Substitute $\theta = \cos^{-1}x$:
$$ = 3\cos^{-1}x = \text{LHS} $$Put $x = \tan\theta \implies \theta = \tan^{-1}x$.
$$ \tan^{-1} \left( \frac{\sqrt{1+\tan^2\theta}-1}{\tan\theta} \right) = \tan^{-1} \left( \frac{\sec\theta – 1}{\tan\theta} \right) $$Convert to sin/cos:
$$ = \tan^{-1} \left( \frac{1-\cos\theta}{\sin\theta} \right) $$Using Half-angle formulas:
$$ = \tan^{-1} \left( \frac{2\sin^2\frac{\theta}{2}}{2\sin\frac{\theta}{2}\cos\frac{\theta}{2}} \right) = \tan^{-1} \left( \tan\frac{\theta}{2} \right) $$ $$ = \frac{\theta}{2} $$Using $1-\cos x = 2\sin^2\frac{x}{2}$ and $1+\cos x = 2\cos^2\frac{x}{2}$:
$$ \tan^{-1} \sqrt{\frac{2\sin^2\frac{x}{2}}{2\cos^2\frac{x}{2}}} = \tan^{-1} \sqrt{\tan^2\frac{x}{2}} $$ $$ = \tan^{-1} \left| \tan\frac{x}{2} \right| $$Since $x \in (0, \pi)$, $\tan\frac{x}{2}$ is positive.
$$ = \frac{x}{2} $$Divide numerator and denominator by $\cos x$:
$$ \tan^{-1} \left(\frac{1 – \tan x}{1 + \tan x}\right) $$Using $\tan(\frac{\pi}{4} – x)$ formula:
$$ = \tan^{-1} \left( \tan(\frac{\pi}{4} – x) \right) $$ $$ = \frac{\pi}{4} – x $$Put $x = a\sin\theta \implies \theta = \sin^{-1}\frac{x}{a}$.
$$ \tan^{-1} \frac{a\sin\theta}{\sqrt{a^2 – a^2\sin^2\theta}} = \tan^{-1} \frac{a\sin\theta}{a\cos\theta} $$ $$ = \tan^{-1} (\tan\theta) = \theta $$Put $x = a\tan\theta \implies \theta = \tan^{-1}\frac{x}{a}$.
$$ \tan^{-1} \left(\frac{3a^2(a\tan\theta) – (a\tan\theta)^3}{a^3 – 3a(a\tan\theta)^2}\right) $$ $$ = \tan^{-1} \left(\frac{a^3(3\tan\theta – \tan^3\theta)}{a^3(1 – 3\tan^2\theta)}\right) $$ $$ = \tan^{-1} (\tan 3\theta) = 3\theta $$1. Inner term: $\sin^{-1}\frac{1}{2} = \frac{\pi}{6}$.
2. Next: $2 \times \frac{\pi}{6} = \frac{\pi}{3}$.
3. Next: $2\cos(\frac{\pi}{3}) = 2(\frac{1}{2}) = 1$.
4. Final: $\tan^{-1}(1)$.
Using identities $\sin^{-1}\frac{2x}{1+x^2} = 2\tan^{-1}x$ and $\cos^{-1}\frac{1-y^2}{1+y^2} = 2\tan^{-1}y$.
$$ \tan \frac{1}{2} [2\tan^{-1}x + 2\tan^{-1}y] $$ $$ = \tan [\tan^{-1}x + \tan^{-1}y] $$ $$ = \tan \left[ \tan^{-1} \left(\frac{x+y}{1-xy}\right) \right] $$Q10: $\sin^{-1}(\sin \frac{2\pi}{3}) = \sin^{-1}(\sin \frac{\pi}{3}) = \frac{\pi}{3}$.
Q11: $\tan^{-1}(\tan \frac{3\pi}{4}) = \tan^{-1}(-\tan \frac{\pi}{4}) = -\frac{\pi}{4}$.
Q12: $\tan(\sin^{-1}\frac{3}{5} + \cot^{-1}\frac{3}{2}) = \tan(\tan^{-1}\frac{3}{4} + \tan^{-1}\frac{2}{3}) = \frac{17}{6}$.
Q13: $\cos^{-1}(\cos \frac{7\pi}{6}) = \frac{5\pi}{6}$. (Option B)
Q14: $\sin(\frac{\pi}{3} – \sin^{-1}(-\frac{1}{2})) = 1$. (Option D)
Q15: $\tan^{-1}\sqrt{3} – \cot^{-1}(-\sqrt{3}) = -\frac{\pi}{2}$. (Option B)